Geschiedenis van de Patin

Een patin besturen

Downloads

 

Patin à Véla

De kans dat u op deze website terecht komt zonder een al te duidelijk beeld te hebben van een Patin à Véla is groot. Deze simpele houten catamaran is een typisch Spaans "product" en was tot voor kort buiten de landsgrenzen van dit zonovergoten land weinig bekend. Op deze pagina trachten we de eenvoud, en daarmee meteen ook de pracht, van de zeilslede uit te leggen.

Oorsprong

De patin is een catamaran gebouwd in hechthout en is afkomstig uit Catalonië, Spanje. In feite is de Pati Catala de oudste sportcatamaran ter wereld. Ontwikkeld vanuit een catamaran-platform dat in het begin van de eeuw de zwemmers begeleidde in zee en voortgedreven werd met een lange peddel; is de boot nu geëvolueerd tot een volbloed-catamaran. Roerbladen heeft men er nooit op geplaatst (de Patin was immers een roeiboot) en de tuigage is uiterst eenvoudig met een enkel grootzeil zonder latten of giek.

In Spanje is de Patin vooral vertegenwoordigd in de zeilclubs van Catalonië, maar ook de vloten in Andalusië groeien voortdurend. Momenteel kent de Patin in Spanje de status van eenheidsklasse en men telt bij de regionale en nationale grote regatta's het grootste aantal deelnemers (meer dan 100) na de Optimist klasse.

Ook in België is er een vloot Patin's sinds het einde der jaren zestig, met grootste concentratie in De Haan aan zee. Sinds enkele jaren kent de klasse bij ons een revival, dit door een verjonging van de vloot en initiatieven om de klasse bij ons te laten groeien.

Een beschrijving van de Patin à Véla in maten:

Lengte 5,60 meter
Breedte 1,60 meter
Gewicht 98 Kg
Zeiloppervlak 12 meter²
Hoogte (lengte mast) 7 meter

Voordelen

1. De patin is uiterst robuust en duurzaam, aangepast aan een hard leven op het Noordzeestrand tussen zand, zout en zee.

2. De patin is licht : dank zij een strand remorque met brede banden brengt de zeiler helemaal alleen de boot naar de waterlijn.

3. De patin is eenvoudig : een grootzeil zonder latten, geen giek, geen roerbladen, snel opgetuigd, gemakkelijk alleen op de trailer te brengen.

4. De patin is veilig : door compartimentering van de rompen lopen deze nooit vol. Zelfs bij kanonbalgrote perforaties kan verder gevaren worden. Zonder giek vermindert het risico op letsels gevoelig.

5. De patin is na kentering direkt weer op te richten. Mocht de boot helemaal doorkenteren, met de mast verticaal naar onder, dan is hij nog alleen en zonder hulp van anderen op te richten.

6. De patin vaart men solo in wedstrijden, maar geeft ook met twee opvarenden dubbele fun.

7. De patin is goedkoper zowel in aanschaf als onderhoud, vergeleken met andere catamarans.

8. De patin geeft de zeiler dezelfde fun en snelheid als een catamaran. Het snelheidspotentieel is te vergelijken met die van een Hobie Cat 16. Enkel een trapeze is niet aanwezig, er dient aan de voetbanden gehangen te worden.

 

Getuigenis - Cis Biervliet

Een korte historiek van onze patinfamilie: Locatie...........Zeebrugge-Duinbergen-Knokke
Zeilers...........Peter-Jan Buytaert, Marc Leys, Bruno, Cis en Tommy (laatste drie zijn één generatie jonger)
De jaren.........eighties!!!

Peter-Jan was een Barcelona-fanaat en regelmatig toerist in Playa De Aro. Zo kwam hij algauw dank zij zijn vader in contact met de familie Depoorter, welbekend als de peetvader van de eerste patinist aan onze Noordzee. En Péjan kon het niet laten, waarom niet een patin mee naar Belgie, da moet toch lukken...'t zal wel, op de camionette... Om het verhaal kort te maken, Péjan z'n boot lag op het strand in Zeebrugge, nonkel Marc zorgde voor een tweede, en de drie neven leerden 'zeilen', weliswaar na een marathon-sleursessie richting waterlijn. Als jonge teenagers dé tijd van ons leven!!!

In de jaren '90 was de patin efftjes weg, midlifecrisis voor de nonkels en pubertijd voor de neven, en het duurde wel een tijdje vooraleer Péjan en Tommy de handen in elkaar sloegen en samen een 'nieuwe' boot kochten, jawel in Spanje...en zo ging de spirit niet verloren!

Helaas is Péjan niet meer, Tommy kocht een nieuwe, ik heb Péjan z'n boot opgefrist en vaar er nog altijd mee, bijna 20 jaar jong en met respect behandeld!!! Of hij nam iedereen mee op z'n boot, of hij vertrok richting horizon om 's avonds laat te stranden, kortom, als iemand mij vraagt: "mag ik dat ook eens proberen?" Be my guest, zijn gedachte blijft bestaan..........

Ondertussen is er een 'nieuwe' bijgekomen, Olivier, een soulmate die onmiddellijk verkocht was bij het zien varen, geen twijfel aan.... Als je ons wil bezoeken, niet twijfelen, we liggen met onze boot in de RBSC bij Sven,

Cheers,Cis

 

Getuigenis - Kristof Delobelle

Zeilen deed ik al van mijn 11 jaar. De liefde voor het zeilen kreeg ik niet mee van thuis uit maar werd mij bijgebracht door de vele zeilkampjes bij Bloso. Het is zalig om te leren zeilen met een Optimist. Als kleine snotaap krijg je onmiddellijk een bootje voor u alleen. Gelukkig zijn de Bloso bootjes bestand tegen een stootje, wat niet kan gezegd worden van mijn hoofd die regelmatig kennis maakte met de giek. Per zomer deed ik een drietal kampjes. Via Bloso leerde ik varen met achtereenvolgens Optimist, 4m en 420. Ik zeilde vooral in de Gavers in Harelbeke. Zelf kocht ik eerst een Cadet en daarna een Moth Europe. Toen ik mijn vrouw leerde kennen maakte de éénpersoonsboot plaats voor een twee persoons Fireball. Vermoedelijk was dit de mooiste tijd die ik had. Elk zomerweekend koppelden we de vrijdagavond de Fireball achter onze auto en reden naar een Fireball wedstrijd in België of Nederland. We sliepen in een tentje.

Dit zalige bohemersleventje hebben we aan ons 30 jaar ingeruild voor kinderen. Ook de moeite waard maar niet zo goed voor de zeilambities die weg zakten tot op een laag pitje. Als de kinderen wat ouder werden probeerde ik het zeilen terug op te starten met de aankoop van een Laser en een lidmaatschap op de Spuikom van Oostende. Van zeilen kwam niet veel in huis. Je weet wel, er is altijd wel iets te doen in het weekend waardoor je geen tijd hebt om te zeilen. Dat dacht ik toch. Nadien is gebleken dat de oorzaak ergens anders was te zoeken. Op een dag wandelden we met het gezin op de dijk tussen Fort Napoleon en Bredene. We waren vertrokken uit Fort Napoleon en botsten in feite toevallig op de zeil- en surfclub de Twins.

Het trok ons allen aan. Mijn vrouw zag vooral mogelijkheden in de ligzetels op het strand, afgeschermd door de windschermen. Mijn kinderen zagen de skimboarden en golfsurfplanken wel zitten. Het was Johan Kindt die mij overtuigde om deel te nemen aan een initiatie les met de Patin. Knotsgek is dat. Een catamaran zonder roer. Sturen door uw gewicht te verplaatsen, de mast naar voor- of naar achter te brengen en de zeilstand te regelen. Na jaren zeilen besefte ik pas de invloed van die factoren op het zeilen. Geen wonder dat ik nooit wedstrijden won. Je leert op de Patin in feite de essentie van het zeilen. Met een roer kan je elke koers corrigeren maar je creëert zoveel weerstand dat de snelheid er zwaar onder lijdt.

Persoonlijk was ik wat uitgekeken op het zeilen. De nieuwe uitdaging om te zeilen met de Patin heeft echter mijn enthousiasme voor het zeilen weer aangewakkerd. De kind- en vrouwvriendelijke (ligzetels, weet je wel) club de Twins overtuigde de rest van de familie. De Cava en Brugse Zotten die we steevast nuttigen met de andere Patinisten maken het volledig. Het is een aanrader. Probeer het ook eens. In het begin is het echt raar, maar het is een ware uitdaging om de boot te leren besturen.

We zien elkaar misschien op zee. Ik vaar met de boot nO panic. Een naam die ik wel treffend vond voor het stuurloze ding op twee vlotters.

Groeten, Kristof

 

Vaarroos

Een zeilboot maakt snelheid door een simpele natuurkracht, de wind. De wind blaast in de zeilen die als het ware de doorgang voor de wind verhinderen. Omdat de wind gedwongen wordt zijn richting te veranderen ontstaat er een voorwaartse kracht. Deze uitleg is zeer simplistisch, meer info vind je bij de links onder de noemer "zeiltechniek". Uiteraard kan een zeilboot niet eender welke richting uitgaan. De richting wordt beperkt door de stand van de wind. Een mooie figuur van de zeilmogelijkheden vindt men in de windroos (links). Elke zeilboot kan NOOIT recht tegen de wind in varen. Op die manier kan de wind geen druk uitoefenen op de zeilen en ontstaat er geen snelheid. De zeilen zullen enkel heen- en weer flapperen.

Een zeilboot kan maximaal onder een hoek van 30°-45° tegen de windrichting in zeilen. Deze sitautie noemt men scherp aan de wind. Hier moet het zeil goed aangetrokken worden om een mooie snelheid te verkrijgen. Ook is dit de zeilrichting waarin men het meest zijdelingse kracht opwekt. Dit zorgt ervoor dat de patin gaat overhellen en op één romp zeilen. De maximale snelheid verkrijgt men als men net genoeg gaat hellen (want helling zorgt ervoor dat het zeiloppervlak verkleint tov van de wind) zodat de romp aan de kant van de wind (dit heet loef) net uit het water komt zodat men het minder weerstand verkrijgt.

Wanneer men een koers vaart van 90° tov de windrichting dan vaart men aan halve wind. De zeilen mogen iets losser (boller) komen te staan. Onder deze koers is de snelheid van een patin het grootst. Ook hier kan men proberen de loefwaardse romp uit het water te halen om net dat ietsje meer snelheid te verkrijgen.

Gaan we verder met onder een grotere hoek tov de wind te varen (dit heet afvallen) dan komen we bij een koers genaamd ruime wind. Hier varen we op 120°-150° tov de wind. De zeilen mogen alsmaar boller en boller komen te staan (maw de schoot mag gelost worden).

Varen we in dezelfde richting als de wind (op 180° dus) dan vaart men voor de wind. Hier mag het zeil als een soort parachute gebruikt worden. Menig beginnend zeiler denkt wel eens dat de wind opeens is weggevallen als men op deze koers vaart maar niets is minder waar. Deze gedachte wordt opgewekt door wat men noemt schijnbare wind. Kort uitgelegd: Stel, u rijdt met een auto tegen een snelheid van 80 km/u. Open uw raam en steek uw hand uit het raam. De wind zal altijd van voren lijken te komen. Dit komt omdat u zelf een snelheid opwekt groter dan de echte windsnelheid. Hier is het juist hetzelfde. De wind komt van achter u maar al zeilend maakt u een snelheid die van voor u komt. Deze heffen elkaar op en u denkt dat de wind is weggevallen.

Nu is al uitgelegd welke richting men uit kan, maar hoe komt men daar nu precies? Hoe kan een zeiler (zonder roer dan nog!) van scherp aan de wind (30°) naar ruime wind (120°-150°) gaan? Dit is zeer simpel: wilt men weg van de wind gaan, afvallen dus, dan moet men meer naar achteren gaan zitten. Wilt men meer naar de wind zeilen, oploeven genaamd, dan moet men meer naar voren gaan zitten.

Manoeuvres

foto 3 foto 2 foto 1

Hierboven hebben we u kort uitgelegd welke richtingen men uitkan met de patin (of om het even welke andere zeilboot) maar nog niet hoe u met uw zeilboot moet veranderen van richting. Hiervoor zijn er 2 mogelijkheden: men dan door de wind draaien (wenden), men gaat dus van scherp aan de wind(30°) aan de ene kant naar scherp aan de wind aan de andere kant. Men moet dus door de zone waar de wind geen grip meer heeft op de zeilen en er geen snelheid meer gegenereerd wordt. Het is zeer belangrijk GENOEG SNELHEID te hebben alvorens men aan dit manoeuvres begint. We stellen dus dat de patinzeiler reeds scherp aan de wind zeilt en genoeg snelheid heeft. Het wenden gaat dan als volgt:

  1. De zeiler begeeft zich naar voren tot aan de stagen van de mast. Let op dat men dit niet te traag, maar ook niet te snel doet! Te traag zorgt ervoor dat de snelheid zich langzaam tot 0 reduceert en men uiteindelijk zelfs achteruit gaat varen door de wind (deinzen). Als men echter te snel naar voren loopt dan kan de patin in de golven duiken met de punten en gaat men als het ware over kop.
  2. Eénmaal vooraan wacht men tot wanneer het zeil begint te flapperen (en men dus wel degelijk recht in de wind ligt). Zie foto 1
  3. Nu begeeft de zeiler zich naar de andere romp (nog steeds aan de mast staand) en duwt het zeil tegen de wind in. Zie foto 2
  4. De zeiler leunt in het zeil en duwt het zo tegen de wind in. Door dit te doen zal de wind de boot terug in een goed zeilbare positie bregen. Zie foto 3
  5. Als men voelt/ziet dat men terug op de koers van scherpe wind aan de tegenovergestelde kant is uitgekomen bukt men zich en laat men het zeil overslaan.

Theorie is altijd makkelijker dan praktijk, en zeker als men het zo leest, dus vrees niet als men als beginnende zeiler dit manoeuvres nog niet direct onder controle heeft.

 

De andere mogelijkheid is om te wisselen van kant op de koers "voor de wind", dit wordt gijpen genoemd. (180°). Men tracht hier het zeil naar de andere boord van de patin te krijgen zonder een dode zone door te gaan zoals bij het wenden. OPGELET dus het het zeil dat opeens kan overslaan! We beginnen van de volgende situatie: een patinzeiler vaart onder ruime wind (120°-150°) met zijn zeil over bakboord (links) en wil het zeil over stuurboord krijgen door te gijpen.

  1. De zeiler gaat nog meer naar achteren zitten om de boot meer te laten afvallen. Houdt deze situatie aan tot de boot ongeveer onder 170° vaart tov de wind
  2. Om een extra hulp te geven dit manoeuvre uit te voeren steekt men zijn voeten in het water langs de lijzijde, dit is de kant van het zeil. (loef <-> lij).
  3. Het zeil begint in te vallen en krijgt de neiging te wisselen van kant. Men neemt de schoot vast en helpt het zeil om over te slaan
  4. Eénmaal het zeil is gewisseld van kant gaat men weer meer vooraan zitten zodanig dat de patin oploeft en niet opnieuw gijpt en men terug bij 0 komt.

 

Trim

De Noordzee gaat soms gepaard met sterke winden (+20 knopen). In de filmpjes hieronder - gemaakt tijdens het OBK 2012 - geeft Sebbe Godefroit enkele tips hoe je met zulke windkracht kan omgaan. Door middel van enkele aanpassingen in de zeiltrim kan men de wind beter de baas.

 

Boeien ronden

Naast het opkruisen, is snel en goed de boeien ronden essentieel bij het wedstrijdzeilen. Onderstaande filmpjes geven meer uitleg over hoe je deze eigenschap meester kan worden.

 

Stroming

De stroming in de Noordzee speelt een grote rol in wedstrijden. Ondertaande figuur van de Royal North Sea Yacht Club Oostende geeft goed aan op welk tijdstip (relatief ten opzichte van hoog water) je welke stromingsrichting en intentie je kan verwachten.

Downloads

All Nosepasa VZW members are able to download certain files about sailing technique, race tactics, ...

Please enter your name and pasword to acces the download section.

    

Password:

 

If you have trouble submitting this form please contact us.